به منظور خنك داشتن هواى داخل عمارات در فصل تابستان ، برجهايى مىسازند . ايرانيان اين برجها را بادگير مىنامند ، و آن عبارت از مجراى بلندى است كه مانند لولهء بخارى اما بسى بزرگتر و بلندتر ، از بامها سر به درآورده‌اند . اين برجها كه جدارهاى آنها باز است و به شكل مستطيل بالا رفته‌اند هوا را از پشت بام به درون اتاق هدايت مىكنند ، همين كه در بالا بادى وزيد خنكى آن را به داخل انتقال مىدهند ، و در فصل زمستان دهانه بادگيرها را چنان مىبندند كه از محل بسته شدنشان اثرى به جا نمىماند . در كرمان هيچ عمارت بزرگى كه در آن يك يا دو بادگير نباشد ، وجود ندارد . پدر عزيز الله مالك اين كاخ بزرگ و عالى چنان‌كه پيش از اين آورده‌ام جواهر فروشى بود كه از تجارت جواهر ثروت بسيارى به دست آورده بود . او بارها شنيده بود در كوههايى كه هند را از سوى تبّت بزرگ از تاتارستان عليا جدا مىكند ، آن طرف پاتنا Patna « 1 » و بوتان Boutan « 2 » پادشاهى است كه داراى بسيارى از درشت‌ترين ، آبدارترين و تابناك‌ترين الماسهاى جهان است . امّا معلوم كس نيست كه در سرزمين وى معدن سنگهاى قيمتى نيز وجود دارد يا نه . از روى ديگر چون هواى كشور اين پادشاه بسيار بد و ناسازگار است هيچ كس براى رسيدن به آن‌جا جانش را به خطر نمىافگند . اما شوق داشتن اين گوهرهاى گرانبها وى را بدين سفر خطرمند برانگيخت . او افزون بر خدمتگران خود چهل مرد را با سه برابر مزد معمول به مزدورى گرفت ، و چون راه مقصد از كوهها و بيابانهاى غير مسكون و بىآب مىگذشت به قدر كافى آب و هر گونه خوراكى ، همچنين صد هزار اكو براى داد و ستد برداشت . از آن پس با خدمتگران و مزدورانش رو به راه نهاد . وى در طول راه مرادمند بود . اما از آن پس بخت از او برگشت ، و وى و همهء همراهانش بيمار و دردمند شدند . چنان كه وقتى به دربار پادشاه آن سرزمين رسيد نخست چهل تن مزدور و همهء خدمتگرانش جز دو نفر تلف شدند و همين كه پادشاه آن سامان بر حقيقت حالش آگاه شد ، به كسانش دستور داد بر بازرگان تا مرز كشور مغول كبير رهنمايى و يارى كنند . در طىّ راه دو تن باقيمانده خدمتگرانش نيز جان باختند ، و بازرگان توانگر فرسوده و بيمار و خسته دل خود را تنها به اگره Agrah پايتخت هند رساند ، و كوته زمانى پس از بازگشت ، خود

--> ( 1 ) پاتنا مركز ايالت بهار Behrah و گهوارهء آيين برهما بوده است . ( 2 ) بوتان مركز منطقهء جنوبى تبّت ، و ظاهرا زادگاه بودا و مركز منطقهء گسترش آيين وى بوده است .